• Marokko wil de op kolen gestookte elektriciteitscentrales uiterlijk in 2040 hebben afgeschaft. Hiervoor is wel internationale klimaatfinanciering nodig.
• In 2024 werd in Marokko nog steeds bijna 60% van de elektriciteit uit steenkool gewonnen, hoewel dit aandeel is gedaald van 70% in 2022.
• De overheid versnelt de productie van hernieuwbare energie en gas en streeft naar een aandeel van 52% hernieuwbare energie in de nationale energiemix in 2030.

Marokko positioneert zich voor een toekomst zonder steenkoolenergie

Marokko heeft beloofd om vóór 2040 te stoppen met steenkoolenergie, mits het voldoende internationale klimaatfinanciering kan aantrekken om de transitie te ondersteunen, aldus de Powering Past Coal Alliance (PPCA). Met deze aankondiging plaatst Marokko zich in een kleine groep opkomende economieën die de uitfasering van fossiele brandstoffen direct koppelt aan concessionele financiering, klimaatpartnerschappen en financiering voor een rechtvaardige transitie.

Marokko sloot zich in 2023 aan bij de PPCA en sloot zich daarmee aan bij zo'n 60 regeringen die zich inzetten voor een einde aan de opwekking van elektriciteit uit steenkool en een versnelde uitrol van schone energie. De laatste verklaring van de alliantie bevestigde dat Rabat de planning voor nieuwe kolencentrales heeft stopgezet – een opmerkelijke mijlpaal voor een land dat van oudsher sterk afhankelijk is van de import van steenkool voor elektriciteitsopwekking.

Van afhankelijkheid van steenkool naar hernieuwbare groei

De rol van steenkool in het Marokkaanse energiesysteem blijft dominant, maar neemt af. In 2024 leverde steenkool 59.3% van de elektriciteit, een daling ten opzichte van 70% twee jaar eerder. Deze daling komt doordat er nieuwe zonne- en windenergiecapaciteit beschikbaar komt en de overheid de aardgasinfrastructuur uitbreidt om tijdelijke basislastcapaciteit te bieden.

Het ministerie van Energie streeft ernaar dat hernieuwbare energiebronnen in 2030 52% van de geïnstalleerde capaciteit zullen bereiken, vergeleken met ongeveer 45% nu. Marokko is uitgegroeid tot een van Afrika's toonaangevende ontwikkelaars van hernieuwbare energie, met toonaangevende projecten zoals het Noor Ouarzazate Solar Complex en grootschalige windparken in Tarfaya en Midelt.

"Marokko is gestopt met de planning van nieuwe kolencentrales," zei de minister van Energie van het land in een verklaring via de PPCA, waarin hij het beleid omschreef als "een toekomstgerichte inzet om energiezekerheid, betaalbaarheid en duurzaamheid in evenwicht te brengen.”

GERELATEERD ARTIKEL: Het hoofd van de Marokkaanse regering wijdt 1 miljoen hectare aan groene waterstofprojecten

Financiering van een rechtvaardige transitie

De verschuiving van steenkool naar andere energiebronnen brengt grote financiële en maatschappelijke uitdagingen met zich mee. Steenkoolcentrales blijven in verschillende regio's een belangrijke werkgever, en vervroegde sluiting van bestaande centrales kan leiden tot gestrande activa en banenverlies als dit niet zorgvuldig wordt beheerd.

Rachid Ennassiri, hoofd van de onafhankelijke klimaatdenktank Imal, aldus de tijdlijn van Marokko “geeft aan dat er sprake is van de intentie om vervroegde sluiting van centrales, contractuele hervormingen en een rechtvaardige transitie te realiseren, ondersteund door toegankelijke internationale klimaatfinanciering."

Analisten merken op dat de strategie van Marokko draait om wereldwijde partnerschappen. Het land probeert toegang te krijgen tot concessionele leningen en subsidies via mechanismen zoals de Climate Investment Funds en Just Energy Transition Partnerships (JETP's) – kaders die al miljarden mobiliseren voor landen als Zuid-Afrika, Indonesië en Vietnam.

Strategisch belang voor de wereldwijde energietransitie

De voortgang van Marokko zal nauwlettend worden gevolgd door multilaterale kredietverstrekkers en regionale partners die hun eigen afbouwtrajecten voorbereiden in de aanloop naar de COP30 in Brazilië. Nu de druk op energiezekerheid en betaalbaarheid aanhoudt, illustreert het plan van de Noord-Afrikaanse staat zowel de kansen als de complexiteit waarmee ontwikkelingslanden te maken krijgen onder het Klimaatakkoord van Parijs.

Door de uitstap uit steenkool af te stemmen op doelstellingen voor de inzet van hernieuwbare energie en internationale financieringskanalen, zou Marokko een reproduceerbaar model kunnen opzetten voor lage- en middeninkomenslanden die groei in evenwicht brengen met decarbonisatie.

Als het project voor de uitfasering van steenkool in 2040 wordt gerealiseerd, zal de energiemix van Marokko een van de schoonste in het Midden-Oosten en Noord-Afrika worden. Dit zal de dynamiek van de energiehandel veranderen, de uitstoot verminderen en het land positioneren als een regionaal knooppunt voor hernieuwbare energie voor zowel Europa als Afrika.

Volg ESG Nieuws op LinkedIn